Nigel
100+ Views

Phát hiện lỗ đen lớn hơn Mặt Trời 12 tỷ lần

Các nhà thiên văn học phát hiện một siêu lỗ đen được ví như quái vật không gian, có kích thước lớn hơn Mặt Trời 12 tỷ lần.
Hình mô phỏng chuẩn tinh và hố đen lớn. Ảnh: Shanghai Astronomical Observatory
Theo Washington Post, các nhà khoa học đặt tên vật thể này là SDSS J0100 + 2802. Nó cách chúng ta khoảng 12,8 tỷ năm ánh sáng và hình thành khoảng 900 triệu năm sau vụ nổ lớn Big Bang.
SDSS J0100 + 2802 có kích thước lớn hơn Mặt Trời 12 tỷ lần, chuẩn tinh hay quasar (vật thể phát sáng sinh ra từ lỗ đen khổng lồ) có độ sáng mạnh hơn 420.000 tỷ lần. Nó thậm chí có thể được phát hiện chỉ bằng một kính thiên văn nhỏ. Các nhà khoa học Trung Quốc cùng cộng sự ở Chile và Mỹ đã nghiên cứu và có được hình ảnh độ phân giải cao hơn.
"Làm thế nào mà một lỗ đen lớn như vậy có thể xuất hiện vào thời điểm mới hình thành của vũ trụ? Chúng tôi chưa có giả thuyết nào để giải thích điều này", Xue-Bing Wu, chuyên gia Đại học Bắc Kinh, nói. Lỗ đen có thể hút các dạng vật chất xung quanh với tốc độ cực đại. Mặc dù vậy, bức xạ của chuẩn tinh lẽ ra phải giới hạn quá trình tích tụ này trước khi lỗ đen có kích thước lớn hình thành.
Các chuyên gia cho biết họ sẽ sử dụng chuẩn tinh như một "ngọn hải đăng", giúp xác định nhiều vật thể vũ trụ khác. "Đây là cơ hội tìm hiểu thêm các thông tin về các vật thể giữa ngân hà và chúng ta", Wu nói.
Nigel
0 Likes
1 Share
Comment
Suggested
Recent
Cards you may also be interested in
Đón xem trận mưa sao băng lớn và đáng chờ bậc nhất năm trong tháng 12
Geminids là cơn mưa sao băng cuối cùng trong năm nhưng cũng là cơn mưa đáng chờ đợi bậc nhất với tần suất lên tới 120 vệt/ giờ. Đêm 14, rạng sáng 15/12, những người yêu thiên văn Việt Nam sẽ có cơ hội quan sát mưa sao băng Geminids - trận mưa sao băng lớn và đáng chờ bậc nhất trong năm. Theo dự báo của Tổ chức sao băng quốc tế (IMO), cực điểm của trận mưa sao băng năm nay diễn ra vào khoảng 1h sáng ngày 15/12 (theo giờ Việt Nam), với tần suất cực điểm lên đến 100 - 120 vệt/giờ Chòm sao này mọc dần từ hướng Đông vào khoảng 19h và lên cao dần khi đến gần sáng. Quãng thời gian bạn có cơ hội ngắm sao băng rơi kéo dài từ 19 giờ cho tới 5 giờ sáng ngày hôm sau nhưng đẹp nhất là khoảng 1 giờ sáng. Về bản chất, chúng vốn là các mảnh thiên thạch của sao chổi 3200 Phaethons bay vào khí quyển Trái đất. Điểm thú vị của Geminids, đó là sự xuất hiện của các quả cầu lửa “gặm Trái đất” (Earthgrazer). Hay nói đơn giản, chúng là các vệt sao băng phát sáng bay ngang, rất chậm và gần như trùng lặp vào đường chân trời. Thông thường, mưa sao băng Geminids rất sáng, lại rơi vào ngày không trăng nên rất dễ để quan sát. Chúng có thể được thấy từ khi hoàng hôn nhưng chỉ thật sự đẹp và đạt đỉnh vào khoảng 1 - 2 giờ sáng giờ địa phương ở độ cao trên 100km so với mặt đất. Tại Việt Nam, các bạn trẻ hoàn toàn có thể chiêm ngưỡng hiện tượng thiên văn kì thú này với điều kiện không bị mây mù, bụi bặm che khuất. Để ngắm được trọn vẹn trận mưa sao băng này, hãy làm theo những lời khuyên của các chuyên gia thiên văn học dưới đây: - Không cần sử dụng tới kính thiên văn, bởi mắt thường quan sát trận mưa này sẽ thú vị và chân thực hơn. - Khoảng thời gian nửa đêm về sáng là thời điểm lý tưởng nhất. - Đứng ngoài trời đêm trong 5 phút để mắt quen với bóng tối. Nếu đếm được trên 50 ngôi sao trên bầu trời, đó là dấu hiệu trời quang mây và cho phép bạn ngắm sao băng. - Chọn địa điểm phù hợp, tránh xa nơi có ánh sáng nhân tạo hay ngay dưới ánh trăng. - Mặc áo ấm cẩn thận bởi thời điểm về đêm rất lạnh.
ĐỘT NHẬP CỐNG NGẦM 150 TUỔI DƯỚI LÒNG SÀI GÒN
Hệ thống cống ngầm ngay dưới lòng trung tâm Sài Gòn được thực dân Pháp xây dựng trong những năm 1870. Đường cống có chiều dài gần 100km cống vòm giống hệt dưới trung tâm thủ đô Paris, và chằng chịt đường ống thoát nước to nhỏ khác nhau với chiều dài hơn 900km. Hiện đã 150 năm tuổi, cống đã quá già so với những người còn sống trên đất nước này. Đột nhập cống ngầm 150 tuổi dưới lòng Sài Gòn Trong tổng số 932 km cống cũ của TP HCM có gần 100 km cống vòm được người Pháp xây dựng; tập trung tại quận 1, 3, 5 và 6. Ở khu vực trung tâm thành phố, dưới lòng đường Pasteur, Đồng Khởi, Lý Tự Trọng, Phó Đức Chính, Lê Công Kiều... cống vòm có tiết diện trung bình 0,8x1,6 m. Hiện, quận 1 và 5 là nơi có nhiều cống vòm thoát nước nhất. Chúng được xây giống như hệ thống cống vòm ở thủ đô Paris, Pháp. Tuyến cống vòm dưới đường Đồng Khởi có tuổi thọ khoảng 150 năm. Đây cũng là cống lâu năm nhất Sài Gòn. Theo những cán bộ phụ trách lĩnh vực thoát nước, gạch xây cống vòm ở trung tâm Sài Gòn là loại gạch thẻ (không có lỗ), rất chắc chắn. Gạch này được cho là sản xuất ở Việt Nam, còn xi măng được đưa từ Pháp sang. Cống có thời gian sử dụng lên tới hơn 100 năm. Theo Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP HCM, hầu hết các tuyến cống vòm được người Pháp xây dựng hiện đã hư hỏng, không còn chức năng thoát nước, lòng cống xuất hiện nhiều vết nứt gây nguy cơ gây sụp mặt đường rất cao. Nhiều chỗ nước thải bị rò rỉ. Tình trạng xuống cấp trầm trọng của hệ thống cống này được cho là nguyên nhân gây ra một số vụ sụp lún mặt đường trên địa bàn TP HCM. Do đó, Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP HCM đề nghị có phương án bít, hủy các tuyến cống vòm cũ. Tuy nhiên để làm được điều này, cần huy động kinh phí rất lớn, đầu tiên nên ưu tiên cho các nơi bị hư hại nhiều nhất để tránh biến cố. Trước mắt, để đảm bảo an toàn tuyến đường Đồng Khởi, Sở GTVT TP HCM đã dùng biện pháp phân luồng, hạn chế xe tải nặng lưu thông qua đoạn đường này. Thời gian qua, để tránh sụp mặt đường Đồng Khởi, Trung tâm Chống ngập đã duy tu, sửa chữa những vị trí bị hư hỏng cục bộ trên tuyến cống vòm. Để đảm bảo an toàn lâu dài, cơ quan này sẽ thực hiện dự án thay thế, công trình sẽ khởi công vào tháng 2/2016. Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP HCM Nếu đây là lần đầu tiên bạn nghe về Trung Tâm này thì cũng không phải là điều gì quá lạ. Hầu hết các tổ chức, trung tâm của nước ta mọc lên và sụp xuống mà không hề có một thông cáo bào chí nào cả. Các chuyên đề được làm rất qua loa và hình thức. Trong chương trình ngày 19-01-2013, ông Hồ Long Phi - Giám đốc Trung tâm quản lý nước và biến đổi khí hậu thuộc Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh cho biết: "Cộng đồng nên hiểu rõ là mực nước nó sẽ càng ngày càng cao, cứ tăng dầm qua từng năm, cho nên người dân phải tìm cách để giảm thiểu thiệt hại cho chính mình, bởi vì nếu nói sửa chửa để hoàn toàn không còn ngập nữa, thì chắc chắn là không thể"
TẠI SAO MẶT TRĂNG LẠI ĐƯỢC GỌI LÀ "MOON" CHỨ KHÔNG PHẢI LÀ TÊN MỘT VÌ THẦN?
Gần như mỗi hành tinh trong Thái Dương Hệ và những vệ tinh của chúng đều có những cái tên được đặt từ các nhân vật trong thần thoại Hy Lạp hay La Mã. Ví dụ như Mars (sao Hỏa) là tên vị thần chiến tranh trong thần thoại Hy Lạp và La Mã, nhiều khi còn được biết với cái tên Ares; và hai vệ tinh của sao Hỏa được đặt theo tên của 2 người con của vị thần này – Phobos và Deimos. Tương tự như vậy, sao Mộc được đặt theo tên thần Zeus và những vệ tinh thì được đặt theo tên những người tình của ông. Truyền thống đặt tên này phổ biến với phần lớn các hành tinh trong Thái Dương Hệ, chỉ có một trường hợp khác duy nhất là vệ tinh của Thiên Vương Tinh được đặt theo tên của một nhân vật trong vở kịch của Shakespeare. Một ngoại lệ khác biệt kỳ lạ nữa so với truyền thống đặt tên thông thường là tên gọi của Trái Đất (Earth) và Mặt Trăng (Moon). Lý giải vì sao Trái Đất lại được đặt tên như vậy thì đã được giải thích ở bài trước, giờ chỉ còn mối băn khoăn về vệ tinh lớn nhất của Trái Đất tại sao lại không có được cái tên mỹ miều như những vệ tinh khác trong Hệ Mặt Trời? Sự thật là, Mặt Trăng (Moon) có những tên gọi khác, nổi tiếng nhất trong số đó, và được đặt tên theo cùng hệ thống với các thiên thể khác, là một cái tên đặt theo danh xưng của một vì thần cổ xưa và quyền lực nhất – Luna, nữ thần Mặt Trăng của người La Mã. Có nguồn gốc từ tiếng Latin, từ “Luna” có nghĩa liên quan trực tiếp đến mặt trăng (hay còn có tên gọi khác là Selene, nhưng ít phổ biến hơn, nữ thần Mặt Trăng của người Hy Lạp). Cũng vì điều này, “Luna” trở thành nguồn gốc của từ “Lunar”. Tuy nhiên, từ “Luna” là tên của Mặt Trăng vẫn xuất hiện trước từ “Moon” Ngày trước, con người vẫn chưa biết là mỗi hành tinh lại có những vệ tinh riêng của nó cho đến khi 4 vệ tinh quay quanh Mộc Tinh được phát hiện bởi nhà thiên văn học Galileo Galilei vào năm 1610. Khi loài người biết rằng có những vệ tinh xoay quanh hành tinh của chúng trong Thái Dương Hệ, một trong những lý do chúng được đặt tên là để phân biệt những vệ tinh đó với Mặt Trăng (The Moon) – vệ tinh của Trái Đất mà theo Hiệp Hội Thiên văn học Quốc tế (IAU) là cái tên chính thức của vệ tinh độc nhất của Trái Đất trong Tiếng Anh. Thêm nữa, việc đặt tên Mặt Trăng (The Moon) là một trong những điều đầu tiên mà IAU làm khi nó được xác định vào năm 1919 vì họ muốn: “để tiêu chuẩn hóa hệ thống tên gọi vừa nhiều và phức tạp của Mặt Trăng mà được sử dụng sau đó”. Liên quan đến việc tại sao IAU lại đặt là “Moon” thay vì những cái tên mỹ miều khác, họ cho rằng kể từ khi Mặt Trăng được biết đến lần đầu tiên là “Moon”, và được gọi theo những cách tương tự như vậy ở nhiều ngôn ngữ khác nhau, thì biến cái tên đó trở thành chính thức sẽ dễ hơn là tạo ra một cái tên khác, bởi mục tiêu cuối cùng là để mọi người dễ nhớ, chứ không phải là làm khó lên. Và dĩ nhiên, “Moon” thật sự là một cái tên đẹp, chỉ là không được thú vị lắm khi chúng ta dùng tên này gọi chung cho vệ tinh của những hành tinh khác (trong tiếng Anh, vệ tinh – ngoài “satellite” thì còn được gọi là “moon”). Nếu ta không làm điều đó, thì từ “Moon” sẽ không có gì nổi bật, cũng giống như cái tên “Pluto” – Diêm Vương Tinh, được đặt theo tên của một bé gái 11 tuổi. Điều này đưa chúng ta về nguồn gốc của cái tên của Mặt Trăng thân yêu của Trái Đất “Moon”. Từ “Moon” có nguồn gốc từ tiếng Anh cổ, mà sâu xa hơn nữa là bắt nguồn từ từ “Menon” trong tiếng Đức cổ. Từ “Menon” thực chất lại xuất phát từ ngôn ngữ châu Âu cổ là “Menses”, nghĩa là “tháng (month)” hoặc là “moon”. Điều này nhấn mạnh mối liên hệ lâu đời giữa từ “Moon” và quá khứ cổ xưa Một vài bí mật thú vị về Mặt Trăng:  Theo nhiều quan niệm, Mặt Trăng thường tượng trưng cho phái nữ, sự sinh sản và tất cả những thứ liên quan đến giống cái. Tại sao? Vì dù ít hay nhiều, chu kỳ kinh nguyệt thường trùng khớp với chu kỳ của Mặt Trăng. Vậy nên không có gì ngạc nhiên khi trong rất nhiều ngôn ngữ, từ “moon”, “month” lại có liên quan đến những tên gọi cho chu kỳ kinh nguyệt (Thì giống như trong Tiếng Việt là Kinh Nguyệt đã có Nguyệt là Mặt Trăng, còn “Kinh” có nghĩa là “đi qua”). Ví dụ như từ “Menses” (Kinh Nguyệt) trong Tiếng Anh có nguồn gốc từ tiếng Latin “menses” có nghĩa là “month” (tháng)  Hiệp Hội Thiên văn học Quốc tế (IAU) là tổ chức duy nhất trên Thế giới được công nhận có quyền đặt tên đặt tên cho những thiên thể trong vũ trụ và họ có thể phục vụ cho nhu cầu khách hàng muốn tên mình được đặt cho một ngôi sao hay vật thể nào đó trong vũ trụ..  IAU đã từ lâu duy trì truyền thống đặt tên theo các thần thoại và truyền thuyết, vì tính lâu dài cũng như để tưởng nhớ. Tuy nhiên, để đơn giản và dễ trao đổi trong nghiên cứu khoa học giữa các nhà thiên văn, các thiên thể ngoài Thái Dương Hệ của chúng ta thường được đặt tên theo số ký hiệu.
Kính thiên văn lớn nhất thế giới bắt đầu được xây dựng ở Chile, nét hơn Hubble 10 lần
Kính thiên văn lớn nhất thế giới chính thức được khởi công xây dựng ở Las Campanas, Chile hôm 11/11 vừa qua, với sự có mặt của Tổng thống Chile - bà Michelle Bachelet. Với vốn đầu tư lên đến 1 tỷ USD, khi hoàn thành, Giant Magellan Telescope ( GMT) có khả năng thu nhận ánh sáng cao hơn nhiều lần so với bất kỳ kính viễn vọng nào đang vận hành, đồng thời cho độ nét gấp 10 lần so với Kính viễn vọng không gian Hubble - niềm tự hào của NASA. "GMT sẽ làm một cuộc cách mạng hóa về quan điểm và hiểu biết của chúng ta về vũ trụ", Taft Armandroff - người đứng đầu tổ chức Giant Magellan Telescope (GMTO), cho biết. "Nó sẽ được lưu giữ hàng trăm năm trong những quyển sách khoa học viết ở tương lai". GMT được xây dựng ở độ cao 2.450 mét so với mực nước biển và dự kiến đi vào hoạt động sớm nhất là năm 2021. Thiết kế Với chiều cao hơn 25 mét, GMT được chia ra làm 22 tầng và có tổng cộng 7 gương sơ cấp với bề rộng mỗi cái khoảng 8,4 m. Số gương này sẽ được sắp xếp để cung cấp cho đài quan sát một khu vực thu nhận ánh sáng có đường kính hơn 25 m. Bên cạnh đó, GMT cũng sở hữu 7 gương thứ cấp nhỏ, bao gồm một hệ thống quang học có khả năng thích nghi nhằm chống lại những ảnh hưởng làm mờ của bầu khí quyển Trái đất. Được biết 4 gương chính của kính viễn vọng được ra đời ở lò đúc thủy tinh tại Đại học Steward, Arizona. Sau đó, những tấm gương cực bền này phải trải qua các công đoạn mài và đánh bóng với độ chính xác đáng kinh ngạc. Mỗi tấm kính phải được bảo trì trong vòng 2-3 năm nhằm đảm bảo độ chính xác cao nhất trong quá trình sử dụng. Chile là quốc gia chịu nhiều động đất, do đó các nhà thiết kế phải làm sao để nó chịu được một trận động cực kỳ mạnh, loại động đất chỉ xảy ra một lần trong 500 năm. ‘Con mắt’ mạnh mẽ quan sát bầu trời Khi đi vào hoạt động, GMT sẽ giúp các nhà nghiên cứu giải quyết một số vấn đề lớn nhất của thiên văn học, các nhà phát triển kính viễn vọng khẳng định. Ví dụ, GMT có thể ‘lùng sục’ oxy, methane và các dấu chỉ sinh học khác trên bầu khí quyển của các ngoại hành tinh, những yếu tố được cho là dấu hiệu của sự sống. Các nhà thiên văn cũng sẽ sử dụng đài thiên văn mới để quan sát những ngôi sao cũng như thiên hà xa xăm mà trước đây họ không thể tiếp cận được. Ngoài ra, GMT còn giúp các nhà khoa học tìm hiểu bản chất của vật chất tối và năng lượng tối, vốn chiếm đến 96% vũ trụ. Đây là một số trong danh sách những lĩnh vực mà GMT có thể đóng góp một cách có ý nghĩa. "Chúng tôi xây dựng kính thiên văn để tìm ra những gì chúng ta không biết, để khám phá những điều mới", chủ tịch tạm thời của GMTO, ông Pat McCarthy cho biết. Trời quang, không khí khô, mưa ít chính là các yếu tố mà thiên nhiên ưu đãi cho Chile, khiến đây trở thành quốc gia thu hút sự quan tâm của các nhà thiên văn học trên thế giới. Dự án xây dựng GMT rõ ràng là một sự hợp tác quốc tế. Các tổ chức tham gia phải kể đến bao gồm Đại học Quốc gia Australia, Viện Khoa học Carnegie, Đại học Harvard, Tổ chức Thiên văn học và Viện Khoa học vũ trụ Hàn Quốc, Quỹ nghiên cứu bang Sao Paulo (FAPESP) tại Brazil, Viện Smithsonian, Đại học Texas A&M, Đại học Arizona, Đại học Chicago và Đại học Texas ở Austin. Một tương lai tươi sáng cho thiên văn học Sau khi hoàn thành, GMT sẽ là kính thiên văn lớn nhất thế giới, với khả năng quan sát mạnh mẽ chưa từng thấy. Tuy nhiên, có lẽ GMT sẽ sớm bị truất ‘ngôi vương’ vào tay kính viễn vọng Thirty Meter Telescope ( TMT) và Kính viễn vọng cực lớn của châu Âu ( E-ELT), dự kiến sẽ hoàn thành và đi vào hoạt động vào giữa năm 2020. TMT đang được xây dựng ở Hawaii, rộng 30 m; trong khi đó E-ELT được xây ở Chile sẽ còn lớn hơn như thế với chiều rộng 39 m. Cả TMT và E-ELT đều sẽ được cấu tạo từ hàng trăm đoạn gương nhỏ ghép với nhau, thay vì hình thành từ 7 gương khổng lồ như GMT. Việc bố trí các đài quan sát: hai ở Nam bán cầu, một ở Bắc bán cầu sẽ cho phép các nhà thiên văn học ‘quét’ cả bầu trời đêm. Đặc biệt, nếu mọi chuyện diễn ra theo đúng kế hoạch thì Kính viễn vọng không gian James Webb của NASA sẽ được triển khai vào cuối năm 2018, với khả năng thu ánh sáng gấp 70 lần Hubble.
[Hình ảnh] Siêu trăng đầu tiên năm 2015
Thứ Sáu 28/8 vừa rồi là Rằm tháng 7 âm lịch (trong Phật giáo là mùa Vu Lan), thời điểm trăng tròn nhất trong năm. Rằm tháng 7 năm nay lại trùng dịp Siêu Trăng đầu tiên của năm 2015, lúc này khoảng cách giữa Trái đất và Mặt trăng gần nhau nhất, khoảng 358.290 km, vì vậy ở nhiều nơi trên địa cầu có thể thấy trăng sáng và lớn hơn bình thường rất nhiều. Năm 2015 còn 2 thời điểm Siêu Trăng nữa là đêm 28/9 và 27/10, nghĩa là năm nay có 3 lần Siêu Trăng và đều rơi vào mùa Thu (Rằm tháng 7, 8 và 9 theo âm lịch Việt Nam). Mặt Trăng có khoảng cách với Trái Đất từ điểm gần nhất (cận điểm) là 356.896 km tới 406.576 km (viễn điểm, điểm xa nhất), bất cứ khi nào nó tiến lại gần hành tinh của chúng ta trong khoảng cách nhỏ hơn 361.836 km thì sẽ có hiện tượng Siêu Trăng, lúc đó trăng lớn hơn khoảng 13% và sáng hơn 30% ví dụ lần vừa rồi là cách Trái đất358.290 km. Mời các bạn xem loạt ảnh Siêu Trăng đợt vừa rồi. Đôi tình nhân đang ngắm Siêu Trăng Trăng trên nóc một cao ốc ở Los Angeles Trăng bên cạnh tượng đài vua Bồ Đào Nha Jose Đệ Nhất ở quãng trường Comercio Trăng bên cạnh tượng đài vua Bồ Đào Nha Jose Đệ Nhất ở quãng trường Comercio Biển Đen ở Varna, Bulgari Một chiếc chuyên cơ bay ngay trời đêm Siêu Trăng, ảnh chụp ở sân bay San Diego Trăng trên ngọn đuốt của Nữ Thần Tự Do ở New York Mặt trăng tròn Một thanh niên đang đạp xe dưới Mặt trăng siêu lớn Siêu Trăng trong đêm diễn ra trận đấu giữa FC Barcelona với Malaga CF Trăng giữa 2 tháp chuông nhà thờ ở Belarus Trăng sáng trên những cột anten Hàng rào cảnh sát đang đứng gác ở chợ trung tâm, thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia​